INFORMACJA

CENTRUM ZMNIEJSZANIA ZAGROŻEŃ ŚRODOWISKOWYCH DLA KRAJÓW EUROPY ŚRODKOWEJ I WSCHODNIEJ
(RISK ABATEMENT CENTER FOR CENTRAL AND EASTERN EUROPE)

RACE

Uroczystość otwarcia nastąpi 6 września 1996 w Katowicach w przededniu Trzeciego Międzynarodowego Sympozjum i Wystawy "Zanieczyszczenie Środowiska w Europie Centralnej i Wschodniej (Warszawa'96)"

IETU Katowice
June 28, 1996

WPROWADZENIE

W ostatnim okresie pojawiło się zapotrzebowanie na jasne i efektywne procedury oceny ryzyka środowiskowego oraz strategie jego zmniejszania. Utworzenie Centrum Zmniejszania Zagrożeń Środowiskowych dla Krajów Europy Środkowej i Wschodniej (RACE) jest odpowiedzią na to wezwanie. RACE przyczyni się do tworzenia podstaw międzynarodowej polityki środowiskowej, rozwoju edukacji oraz transferu technologii i know-how w celu wykorzystania oceny ryzyka jako narzędzia w procesach decyzyjnych związanych z zarządzaniem środowiskiem. Działalność RACE pozostaje w ścisłym związku z uwarunkowaniami socjalnymi, prawnymi, ekonomicznymi i politycznymi regionu. Utworzenie centrum jest również odpowiedzią na Deklarację Ministrów EKG/ONZ podpisaną w Sofii w październiku 1995 r., która zachęca do tworzenia niezależnych, regionalnych ośrodków zarządzania środowiskiem.

Mając na uwadze potrzeby regionu, RACE, jako międzynarodowa organizacja pozarządowa o charakterze niedochodowym, pragnie wspierać rozwój regionalnej sieci informacyjnej, ułatwiać transfer technologii oraz służyć pomocą we wdrażaniu opracowanych rozwiązań do praktyki. RACE umożliwi wprowadzanie zmain w polityce środowiskowej poszczególnych krajów oraz przyczyni się do podniesienia świadomości ekologicznej społeczeństw. Siedziba RACE mieścić się będzie w Instytucie Ekologii Terenów Uprzemysłowionych w Katowicach. RACE otwarte jest na współpracę z innymi instytucjani, co stanowi cel nadrzędny całego przedsięwzięcia.

RADA NADZORCZA

Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych, jest założycielem RACE. Instytut wyznaczy swojego pełnomocnika lub zaprosi inne jednostki do współpracy w pracach Rady Nadzorczej. Spotkania Rady Nadzorczej organizowane będą conajmniej raz na kwartał. Jednym z obowiązków Rady Nadzorczej będzie zatwierdzanie, ustalonych wcześniej, kierunków działania RACE. Do innych zadań należeć będzie między innymi:

1. Ustalenie struktury organizacyjnej RACE.
2. Zatrudnienie Zarządu RACE.
3. Zatwierdzanie raportów finansowych i innych raportów z działalności RACE.
4. Zatwierdzanie rocznych planów programowych i budżetu.
5. Rekomendacja kandydatów na członków Komitetu Sterującego RACE oraz wyszczególnienie tematów do rozpatrzenia przez Komitet Sterujący.
6. Ustalenie zakresu działania RACE.
7. Dokonywania zmian w statucie RACE.

KOMITET STERUJĄCY

Rada Nadzorcza zarekomenduje kandydatów na członków Komitetu Sterującego RACE, który składać się będzie z ekspertów specjalizujących się w problemach związanych ze środowiskiem naturalnym. Eksperci reprezentować będą organizacje rządowe, ośrodki uniwersyteckie, przemysł i organizacje pozarządowe. Spotkania Komitetu Sterującego odbywać się będą przynajmniej raz w roku. Komitet Sterujący podzielony zostanie na grupy robocze, które zajmować się będą poszczególnymi problemami zatwierdzonymi wcześniej przez Radę Nadzorczą. Grupy Robocze spotykać się będą indywidualnie. Członkowie poszczególnych grup roboczych mają prawo do uczestnictwa w realizowanych projektach. Do zadań Komitetu Sterującego należą:

1. Opracowanie szczegółowego planu pracy RACE.
2. Identyfikacja nowych projektów.
3. Propagowanie możliwości i osiągnięć RACE.
4. Identyfikacja źródeł finansowania RACE.

Członkowie Rady Nadzorczej i Komitetu Sterującego nie będą otrzymywać wynagrodzenia. Zwrotowi mogą podlegać jedynie koszty podróży.

ZARZĄD

Rada Nadzorcza zajmie się rekrutacją i zatrudnieniem członków Zarządu RACE, którego głównym zadaniem będzie kierowanie bieżącą działalnością RACE. Zarząd RACE odpowiedzialny będzie ponadto za:

1. Kierownictwo administracyjne i finansowe RACE.
2. Kierowanie kadrą specjalistów pracującą na potrzeby RACE.
3. Organizację i pomoc w prowadzeniu spotkań Rady Nadzorczej i Komitetu Sterującego.
4. Pomoc w realizacji projektów i wdrażaniu ich rezultatów.

ORGANIZACJE WSPÓŁPRACUJĄCE

Organizacje współpracujące dobierane będą na podstawie stopnia ich zaangażowania w rozwój RACE. Przykładem może być umowa dotycząca współpracy w zakresie zarządzania środowiskiem zawarta pomiędzy Departamentem Energetyki Rządu Stanów Zjednoczonych (DOE) oraz IETU, która będzie stanowić podłoże dla rozpoczęcia wspólnych projektów realizowanych przez DOE oraz RACE. Amerykańskie organizacje posiadają ponad 15-letnie doświadczenie w zakresie metod oceny ryzyka i technologii zmniejszania zagrożeń. Aby udoskonalić pracę RACE, IETU poszukiwać będzie również innych partnerów spośród organizacji krajów Unii Europejskiej. Pierwsze potencjalne projekty, realizowane w ramach RACE, obejmować będą:

• procedury oceny ryzyka,
• realizację wspólnych projektów badawczych,
• transfer technologii oczyszczania, dotyczących głównie zanieczyszczeń trwałych (metale ciężkie, substancje ropopochodne).

ROLA ZAŁOŻYCIELA RACE

Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych (IETU) będzie siedzibą RACE. Lokalizacja RACE w IETU nie pociągnie za sobą nowych inwestycji np: budowa nowych budynków, laboratoriów, nie wiąże się również z zatrudnieniem nowej kadry administracyjnej. IETU zobowiązuje się do zapewnienia zaplecza biurowego, laboratoryjnego oraz administarcyjnego.
Ponadto IETU zapewni:

• szeroką wiedzę merytoryczną z zakresu ochrony środowiska w Polsce i w innych krajach, dane dotyczące ochorony środowiska,
• dostęp do osób tworzących politykę środowiskową,
• interdyscyplinarną, wykwalifikowaną kadrę (stypendia i staże zagraniczne, kontrakty zagraniczne, współpraca międzynarodowa),
• odpowiednio wyposażone laboratorium (wpisane w roku 1996 na listę członków Quality Prommotion Program, gwarantujący wdrożenie standardów dotyczących jakości).

ZAKRES DZIAŁALNOŚCI

"Case studies", projekty pilotowe, kampanie mające na celu kształtowanie świadomości społecznej i szkolenia, przeprowadzane w ramach RACE, zaoferują jednostkom odpowiedzialnym za kształtowanie polityki środowiskowej nowe możliwości poszerzania wiedzy środowiskowej, prezentacji korzyści płynących z wprowadzenia procedury zarządzania ryzykiem. Poprzez realizację w/w działań RACE ma na celu stworzenie lokalnej i regionalnej pomocy dla wykorzystywania efektywnych instrumentów zarządzania ryzykiem. Dzięki RACE, odpowiednie instytucje będą mogły wziąć udział w tworzeniu polityki dotyczącej zarządzania ryzykiem poprzez bezpośrednie zaangażowanie i udział w szkoleniach. Częste kontakty z RACE gwarantować będą ogromną oszczędność czasu tym którzy szukają efektywnych rozwiązań dla swoich problemów środowiskowych.

Prace naukowo-badawcze mające na celu rozwój metod i procedur stosowanych w ocenie ryzyka jak również prace nad środkami zmniejszającymi ryzyko są niezwykle kosztowne i wymagają szerokiej wiedzy specjalistycznej, zdolności twórczych, talentu, współpracy i czasu. Połączenie doswiadczeń na temat stanu środowiska oraz praktyk stosowanych w przeszłości w krajach Europy Centralnej i Wschodniej z wiedzą dotyczącą nowatorskich strategii oceny oraz zmniejszania ryzyka opracowanych w Europie Zachodniej i Stanach Zjednoczonych sprawi, iż RACE dostarczy podstaw do tworzenia efektywnych rozwiązań. Ścisła współpraca międzynarodowa na rzecz rozwoju metod oceny ryzyka oraz nowatorkich technologii środowiskowych, w ramach RACE, pozwoli na znacznie szybsze rozwiazanie istotnych problemów środowiskowych.

Ze względu na swój międzynarodowy charakter język angielski będzie powszechnie używany w RACE.

CELE

Cele natychmiastowe (czerwiec-wrzesień 1996):

1. Wstępne ustalenie struktury RACE, zakresu projektów, identyfikacja partnerów.
2. Organizacja RACE, łącznie z dokumentacją prawną, administarcyjną oraz dotyczącą ogólnego zakresu działania. Ustalenie podstawowych źródeł finansowania oraz fianasowania poszczególnych projektów.
3. Opracowanie wstępnych projektów.
4. Otwarcie RACE, rozesłanie materiałów informacyjnych o RACE.

Cele krótko-terminowe (wrzesień 1996 - wrzesień 1997)

Wdrożenie pierwszych projektów realizowanych w ramach RACE. Zebranie i analiza informacji dotyczących aktualnie dostępnych metod zarządzania ryzykiem. Przeprowadzenie oceny i modyfikacji dokumentu dotyczącego zakresu prac RACE (pod koniec pierszego roku działalności). Zapewnienie długoterminowego finansowania. Wydawanie okresowego biuletynu RACE (pierwszy numer biuletynu gotowy do rozpowszechnienia w dniu otwarcia Centrum).

Cele długo-terminowe (od września 1997)

Udział w opracowaniu standardów, opartych na ocenie ryzyka, przyjętych przez kraje Unii Europejskiej, a dotyczących oczyszczania gleb i wód podziemnych. Identyfikacja i monitoring zagrożeń środowiskowych na terenie Europy Środkowej i Wschodniej. Opracowanie metod praktycznych dla zarządzania ryzykiem środowiskowym oraz metod wykorzystywanych do obniżania ryzyka środowiskowego we współpracy z jednostkami tworzącymi politykę środowiskową. Nasilenie współpracy z w zakresie oceny ryzyka. Identyfikacja, adaptacja i promocja technologii minimalizacji ryzyka. Umożliwienie wymiany informacji pomiędzy firmami oferującymi technologie a jednostkami zaintersowanymi ich nabyciem. Kształtowanie świadomości społecznej dotyczącej zagrożeń środowiskowych. Prace na rzecz doskonalenia zawodowego i wymiana informacji.

FINANSOWANIE

Zasady funkcjonowania RACE są ogólnie przyjętymi zasadami dla tego rodzaju instytucji w krajach Europy Zachodniej. Projekty będą opracowywane oraz realizowane przez wykwalifikowanmych specjalistów zatrudnionych w RACE na zasadzie kontraktów. IETU zapewni niewielką sumę jako kapitał do rozpoczęcia działalności RACE. Finansowanie projektów odbywać się będzie indywidulanie, w formie grantów i kontraktów z RACE oraz równolegle z innymi organizacjami.