|
Projekt
5 marca 2002 r. Pos-90-3-c MINISTRA ŚRODOWISKA z dnia ......................
w sprawie sposobów, metod i zakresu dokonywania oceny poziomów substancji w powietrzu, górnych i dolnych progów oszacowania dla substancji o ustalonych poziomach dopuszczalnych oraz metodyk referencyjnych modelowania jakości powietrza.
Na podstawie art. 90 ust. 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo
ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627, Nr 115, poz. 1229)
zarządza się, co następuje:
§1 1) sposoby, metody i zakres dokonywania oceny poziomów substancji w powietrzu, 2) zakresy wymaganych pomiarów, z podziałem na pomiary ciągłe oraz okresowe w zależności od podziału na strefy, 3) przypadki, gdy ocena jakości powietrza może być dokonywana na podstawie kombinacji metod pomiarowych i modelowania oraz wyłącznie na podstawie metod modelowania lub innych metod szacowania w zależności od podziału na strefy, 4) górne i dolne progi oszacowania dla substancji o ustalonych poziomach dopuszczalnych, sposób ich określania oraz dopuszczalne częstości ich przekroczeń, 5) minimalną liczbę stałych punktów pomiarowych przy prowadzeniu pomiarów: a) poziomów substancji w powietrzu wprowadzanych w sposób niezorganizowany lub z małych instalacji,6) kryteria lokalizacji punktów poboru próbek substancji przy prowadzeniu pomiarów z uwagi na: a) ochronę zdrowia ludzi,7) sposób wyboru punktów pomiarowych, 8) metodyki referencyjne.
Rozdział I
§ 2 2. W przypadku oceny poziomu substancji w powietrzu ze względu na ochronę zdrowia ludzi wykorzystuje się w szczególności wyniki pomiarów z punktów poboru próbek substancji spełniających kryteria lokalizacji określone w § 8 ust.1. 3. W przypadku oceny poziomu substancji w powietrzu ze względu na ochronę roślin wykorzystuje się w szczególności wyniki pomiarów z punktów poboru próbek substancji spełniających kryteria lokalizacji określone w § 8 ust.2. 4. Oceny poziomu substancji w powietrzu dla obszarów ochrony uzdrowiskowej oraz parków narodowych dokonuje się w odniesieniu do dopuszczalnych poziomów substancji w powietrzu określonych dla tych obszarów, wykorzystując wyniki pomiarów z punktów poboru próbek substancji spełniających kryteria lokalizacji, określone odpowiednio w § 8 ust.1 oraz w § 8 ust.2. § 3 2. Oceny poziomu substancji w powietrzu w strefach, w których poziom substancji nie przekracza górnego progu oszacowania, dokonuje się na podstawie kombinacji pomiarów w stałych punktach pomiarowych i metod modelowania lub innych technik szacowania, w szczególności pomiarów okresowych i szacunków obiektywnych na podstawie analizy emisji, z zastrzeżeniem ust. 4. 3. Oceny poziomu substancji w powietrzu w strefach, w których poziom substancji nie przekracza dolnego progu oszacowania, mogą być wykonane wyłącznie na podstawie metodyk modelowania lub innych technik szacowania, w szczególności pomiarów okresowych i szacunków obiektywnych na podstawie analizy emisji, z zastrzeżeniem ust. 4. 4. Oceny poziomu dwutlenku siarki, dwutlenku azotu i ozonu na terenie aglomeracji o liczbie mieszkańców większej niż 250 tys., zwanej dalej aglomeracją, dokonuje się na podstawie pomiarów ciągłych w stałych punktach pomiarowych.
Rozdział II
§ 4 2. Próg oszacowania dla dwutlenku siarki, dwutlenku azotu, tlenków azotu, pyłu PM10, ołowiu, tlenku węgla i benzenu uznaje się za dotrzymany jeżeli podczas pięciu poprzednich lat był on przekraczany najwyżej w ciągu trzech lat. 3. W przypadku braku danych pomiarowych z okresu poprzednich pięciu lat, do określenia dotrzymania progu oszacowania, o którym mowa w ust. 2, wykorzystuje się dane z krótszego okresu pomiarowego, jeżeli pomiary były prowadzone w czasie i w miejscach o najwyższych poziomach substancji w powietrzu, w połączeniu z wynikami inwentaryzacji emisji i modelowania. Rozdział III
§ 5 2. Przy prowadzeniu pomiarów poziomów dwutlenku siarki, dwutlenku azotu, tlenków azotu, pyłu PM10, ołowiu, tlenku węgla i benzenu w powietrzu, w strefach, w których substancje te wprowadzane są z dużych instalacji, o których mowa w ust. 1, ust. 1 stosuje się odpowiednio, z tym że przynajmniej jeden punkt pomiarowy powinien być zlokalizowany w miejscu największego oddziaływania instalacji. 3. Minimalna liczba stałych punktów pomiarowych przy prowadzeniu pomiarów poziomów dwutlenku siarki i dwutlenku azotu w powietrzu ze względu na ochronę roślin wynosi: 1) 1 na 20000 km2 jeśli poziomy tych substancji w powietrzu przekraczają górny próg oszacowania,4. Minimalna liczba stałych punktów pomiarowych, o których mowa w ust. 1-3 dotyczy przypadku, gdy pomiary stanowią jedyne źródło informacji o jakości powietrza. § 6 2. W strefach, w których pomiary poziomów ozonu są wymagane prowadzi się również pomiary ciągłe poziomów dwutlenku azotu i tlenku azotu w powietrzu, ale liczba punktów pomiarowych dla prowadzenia pomiarów dwutlenku azotu i tlenku azotu może być o połowę mniejsza niż określona w załączniku nr 3 do rozporządzenia. 3. Jeżeli w strefie jest tylko jeden stały punkt pomiarowy, muszą być równocześnie prowadzone pomiary poziomów dwutlenku azotu i tlenku azotu, za wyjątkiem stacji pomiaru tła wiejskiego. § 7 § 8 1) dostarczały danych z obszarów stref, o najwyższych poziomach substancji w powietrzu, na które ludność będzie narażona przez okres odpowiedni do okresu uśredniania wyników pomiarów, dla którego określono dopuszczalne poziomy substancji w powietrzu,2. Punkty poboru próbek substancji, przy prowadzeniu pomiarów poziomów dwutlenku siarki i tlenków azotu w powietrzu z punktu widzenia ochrony roślin powinny być: 1) zlokalizowane w odległości ponad 20 kilometrów od aglomeracji lub ponad 5 kilometrów od innych obszarów zabudowanych, instalacji i głównych szlaków komunikacyjnych3. Punkty poboru próbek substancji, przy prowadzeniu pomiarów z uwagi na oddziaływanie transportu powinny być lokalizowane tak, aby: 1) w przypadku dwutlenku siarki, dwutlenku azotu, tlenków azotu, pyłu PM10, ołowiu, tlenku węgla i benzenu, znajdowały się co najmniej 25 metrów od krańca głównych skrzyżowań i co najmniej 4 metry od środka najbliższego pasa jezdni,4. Kryteria określania lokalizacji punktów pomiarowych do oceny poziomu ozonu, określa załącznik nr 4 do rozporządzenia. § 9 1) przepływ powietrza wokół czerpni nie był ograniczony żadnymi przeszkodami, 2) czerpnia była umieszczona w odległości kilku metrów od budynków, drzew i innych przeszkód, z tym że: a) w przypadku dwutlenku siarki, dwutlenku azotu, tlenków azotu, pyłu PM10, ołowiu, tlenku węgla i benzenu w odległości przynajmniej 0,5 metra od najbliższego budynku, jeżeli reprezentuje jakość powietrza na linii zabudowy,3) czerpnia znajdowała się na wysokości od 1,5 metra do 4 metrów powyżej poziomu gruntu, z zastrzeżeniem pkt 4, 4) czerpnia może zostać usytuowana wyżej (do 8 metrów), w szczególności jeżeli punkt poboru próbek ma być reprezentatywny dla większego obszaru, 5) uniknąć ponownego zasysania przez czerpnię powietrza odprowadzanego z punktu pomiarowego, 6) uniknąć bezpośredniego zasysania przez czerpnię substancji przed ich dostatecznym wymieszaniem z powietrzem, 7) w przypadku ozonu czerpnia znajdowała się w odległości większej niż 10 metrów od najbliższej drogi, w odległości tym większej, im większe jest natężenie ruchu drogowego.
§ 10
§ 11
§ 12
§ 13 Minister Środowiska
w porozumieniu Minister Zdrowia
Załączniki
do rozporządzenia
Ministra Środowiska z dnia.............. (poz. ........) Załącznik nr 1
Górne i dolne progi oszacowania dla dwutlenku siarki, dwutlenku
azotu, tlenków azotu, pyłu PM10, ołowiu, tlenku węgla, benzenu i ozonu
oraz dopuszczalne częstości ich przekraczania. |
|
|
|
|
[w m g/m3] |
|
|
||||
|
|
|
|
|
||||||
|
|
benzen | rok kalendarzowy |
|
( 3,5 ) |
|
( 2 ) |
|
||
|
|
dwutlenek azotu | jedna godzina |
|
( 140 ) |
|
( 100 ) |
|
||
| rok kalendarzowy |
|
( 32 ) |
|
( 26 ) |
|
||||
| tlenki azotu | rok kalendarzowy |
do 31.12.2002 |
od 1.01.2003 |
(24) |
( 24 ) |
|
( 19,5 ) |
|
|
|
|
dwutlenek siarki | 24 godziny |
do 31.12.2004 |
od 1.01.2005 |
(75) |
( 75 ) |
|
( 50 ) |
|
| rok kalendarzowy |
do 31.12.2002 |
od 1.01.2003 |
(12) |
( 12 ) |
|
( 8 ) |
|
||
|
|
ołów | rok kalendarzowy |
|
( 0,35 ) |
|
( 0,25 ) |
|
||
|
|
ozon | 8 godzin |
|
( 120 ) |
|
|
|
||
| okres wegetacyjny
(1.V-31.VII) |
24 000 b)
|
( 6000 mg/m3.h) |
|
|
|
||||
|
|
pył zawieszony PM10 | 24 godziny |
|
( 30 ) |
|
( 20 ) |
|
||
| rok kalendarzowy |
|
( 14 ) |
|
( 10 ) |
|
||||
|
|
tlenek węgla | 8 godzin |
|
( 7 000 ) |
|
( 5 000 ) |
|
||
| a) poziom dopuszczalny dla punktów pomiarowych zlokalizowanych
ze
względu na ochronę zdrowia ludzi,
b) poziom dopuszczalny dla punktów pomiarowych zlokalizowanych ze względu na ochronę roślin, Załącznik nr 2
1) W przypadku dwutlenku
azotu, pyłu PM10, benzenu i tlenku węgla należy uwzględnić przynajmniej
jeden punkt pomiaru tła miejskiego i jeden do oceny poziomu substancji
w rejonie oddziaływania ruchu drogowego, z
tym że w przypadku benzenu i tlenku węgla, pod warunkiem, że nie spowoduje
to zwiększenia liczby punktów poboru próbek.
Załącznik nr 3
Minimalna liczba stałych punktów pomiarowych
przy prowadzeniu pomiarów poziomu ozonu w powietrzu, gdy pomiary stanowią
jedyne źródło informacji.
1) Przynajmniej jedno stanowisko podmiejskie, w miejscu gdzie występuje największe narażenie ludności. W przypadku aglomeracji przynajmniej połowę powinny stanowić stanowiska podmiejskie.
Załącznik nr 4
Kryteria określania lokalizacji punktów pomiarowych
do oceny poziomu ozonu.
Kryteria lokalizacji punktu poboru próbek przy prowadzeniu pomiarów poziomu ozonu w powietrzu z uwagi na: 1. ochronę zdrowia ludzi: - stanowisko miejskie- uwzględnia ocenę narażania ludności na ozon, zlokalizowane na obszarach z dużą gęstością zaludnienia i stosunkowo wysokimi stężeniami ozonu, reprezentuje obszar kilku km 2, zlokalizowane z dala od wpływu źródeł emisji lokalnych takich jak ruch samochodowy, stacje benzynowe itp., w miejscach dobrze przewietrzanych, na obszarach takich jak osiedla i tereny handlowe miast, parki (z dala od drzew), szerokie ulice i skwery z bardzo ograniczonym ruchem samochodów lub zamknięte dla ruchu ulicznego, obszary otwarte, boiska, tereny sportowe i rekreacyjne. 2. ochronę zdrowia ludzi i roślin: - stanowisko podmiejskie- uwzględnia ocenę narażania ludności i roślin na obrzeżach aglomeracji, tam gdzie poziomy ozonu wykazują wartości najwyższe, reprezentuje obszar kilkudziesięciu km2, zlokalizowane w pewnej odległości od obszaru emisji maksymalnych, po stronie zawietrznej dla dominującego kierunku lub kierunków wiatru występujących w warunkach sprzyjających do powstawania wysokich stężeń ozonu, w miejscach pobytu ludzi oraz występowania wrażliwych upraw lub naturalnych ekosystemów zlokalizowanych na obrzeżach aglomeracji narażonych na wysokie poziomy ozonu, po nawietrznej stronie miasta w obszarach podmiejskich w celu określenia regionalnego tła stężeń ozonu - stanowisko wiejskie- uwzględnia ocenę narażania ludności, upraw i naturalnych ekosystemów na stężenia ozonu, reprezentuje obszar kilkuset km2, zlokalizowane na terenie niewielkich osiedli i/lub na obszarach, gdzie występują naturalne ekosystemy, lasy lub uprawy, z dala od bezpośredniego wpływu źródeł emisji lokalnych, takich jak zakłady przemysłowe i drogi, na terenach otwartych, ale nie na szczytach górskich - stanowisko wiejskie (tło)- uwzględnia ocenę narażania upraw i naturalnych ekosystemów na stężenia ozonu, jak również narażenie ludności, reprezentuje obszar od 1000 do 10000 km2, zlokalizowane na obszarach o mniejszej gęstości zaludnienia, np. na terenie naturalnych ekosystemów, lasów, oddalone od obszarów miejskich i przemysłowych, z dala od bezpośredniego wpływu źródeł emisji lokalnych, należy unikać lokalizacji, gdzie występują warunki sprzyjające tworzeniu się częstych przyziemnych inwersji, a także unikać szczytów gór oraz strefy zjawisk bryzowych. Załącznik nr 5
Załącznik nr 6
Tabela 1. Metodyki referencyjne poboru próbek i analiz poziomów substancji.
Tabela 2. Wymagania jakie mają spełniać wyniki pomiarów ciągłych.
Objaśnienia: 1) Na
stacjach mierzących stężenia ozonu
Wymagania odnośnie minimalnej
ilości ważnych danych nie uwzględniają utraty danych z powodu regularnej
kalibracji lub normalnej konserwacji sprzętu.
Tabela 3. Wymagania jakie mają spełniać
wyniki pomiarów okresowych.
Objaśnienia: 1) Na stacjach
mierzących stężenia ozon.
Tabela 4. Wymagania jakie mają spełniać
wyniki modelowania.
Objaśnienia: 1) Dokładność
modelowania definiowana jest jako maksymalne odchylenie mierzonych i obliczanych
poziomów substancji odpowiednio do okresu uśredniania wyników pomiarów,
dla którego określono dopuszczalne poziomy substancji w powietrzu.
Tabela 5. Wymagania jakie mają spełniać
obiektywne metody szacowania.
Objaśnienia: 1) Dokładność oszacowania definiowana jest jako maksymalne odchylenie mierzonych i obliczanych poziomów substancji odpowiednio do okresu uśredniania wyników pomiarów, dla którego określono dopuszczalne poziomy substancji w powietrzu.
W rozdziale I niniejszego rozporządzenia określono sposób, metody i zakres dokonywania oceny poziomów substancji w powietrzu. Sposób dokonywania oceny poziomów substancji w powietrzu zależy od typu obszaru z jakim mamy do czynienia. Generalnie dla terenu kraju dokonuje się go w odniesieniu do dopuszczalnych poziomów substancji w powietrzu powiększonych o margines tolerancji, dopuszczalnych poziomów substancji określonych dla terenu kraju ze względu na zdrowie ludzi oraz ze względu na ochronę roślin, a także w odniesieniu do alarmowych poziomów niektórych substancji. Jednakże szczególnym przypadkiem są obszary ochrony uzdrowiskowej oraz parków narodowych, gdzie oceny poziomów substancji dokonuje się w odniesieniu do dopuszczalnych poziomów substancji w powietrzu określonych dla tych obszarów. Rozporządzenie określa metody dokonywania oceny poziomów substancji w powietrzu (§ 3), do których zaliczamy: - pomiary ciągłe w stałych punktach pomiarowych, - metody modelowania, - inne techniki szacowania, w szczególności pomiary okresowe i szacunki obiektywne. Zastosowanie określonych metod w odniesieniu do poszczególnych substancji zależy od poziomu tej substancji na obszarze strefy, uzyskanego w wyniku oceny wstępnej. Ustawa - Prawo ochrony środowiska nakłada na wojewodę obowiązek prawny polegający na dokonaniu co 5 lat klasyfikacji stref, odrębnie pod kątem każdej substancji, na potrzeby ustalenia odpowiedniego sposobu oceny jakości powietrza. W wyniku tej klasyfikacji wyodrębnione zostaną strefy, w których : - przekroczone są poziomy dopuszczalne, - poziom substancji nie przekracza poziomu dopuszczalnego i jest wyższy od górnego progu oszacowania, - poziom substancji nie przekracza górnego progu oszacowania i jest wyższy od dolnego progu oszacowania, - poziom substancji nie przekracza dolnego progu oszacowania. W § 3 niniejszego rozporządzenia został określony zakres wymaganych pomiarów i przypadki, gdy ocena jakości powietrza może być dokonywana na podstawie kombinacji metod pomiarowych i modelowania oraz wyłącznie na podstawie metod modelowania lub innych metod szacowania w zależności od podziału na strefy. Górne oraz dolne progi oszacowania, określone w rozdziale II, oznaczają procentową część dopuszczalnego poziomu substancji w powietrzu, który zostanie określony w rozporządzeniu Ministra Środowiska wydanym na podstawie art.86 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska. Wartości górnych i dolnych progów oszacowania dla poszczególnych substancji oraz dopuszczalne częstości ich przekraczania (§ 4) zostały przyjęte na podstawie wymienionych poniżej dyrektyw. W rozdziale III projektu znalazły się metodyki referencyjne, przez które zgodnie z ustawą - Prawo ochrony środowiska należy rozumieć metody pomiarów lub badań, sposób poboru próbek, a także sposób interpretacji uzyskanych danych. W rozdziale tym wskazano minimalną liczbę stałych punktów pomiarowych przy prowadzeniu pomiarów: - poziomów substancji w powietrzu wprowadzanych w sposób niezorganizowany lub z małych instalacji (§ 5 ust.1), - poziomów substancji w powietrzu wprowadzanych z dużych instalacji (§ 5 ust.2), - poziomów substancji w powietrzu ze względu na ochronę roślin (§ 5 ust.3). Dodatkowo w § 6 została określona minimalna liczba stałych punktów pomiarowych przy prowadzeniu pomiarów poziomu ozonu w powietrzu. Odrębne potraktowanie tej substancji jest uzasadnione specyficznym charakterem ozonu. W rozdziale III zawarto także kryteria lokalizacji punktów poboru próbek substancji (§ 8) oraz sposób wyboru punktów pomiarowych (§ 9). Ponadto w § 12 rozporządzenia znalazły się metodyki referencyjne poboru próbek i analiz poziomów dla poszczególnych substancji, a także wymagania jakie mają spełniać: wyniki pomiarów ciągłych, wyniki pomiarów okresowych, wyniki modelowania oraz metody szacowania. Aktualnie w polskim prawodawstwie nie istnieją przepisy regulujące wyżej wymienione kwestie. Proponowane zapisy realizują zobowiązanie dostosowania polskich przepisów do prawnych wymagań Unii Europejskiej, stąd też projekt rozporządzenia dokonuje transpozycji następujących wspólnotowych aktów prawnych: - Dyrektywa Rady 1996/62/EC z dnia 27 września 1996 roku w sprawie oceny i kontroli otaczającego powietrza (O.J.L 296, 21.11.1996, p. 55-63), - Dyrektywa Rady 1999/30/EC z dnia 22 kwietnia 1999 roku w sprawie wartości dopuszczalnych dwutlenku siarki, dwutlenku azotu i tlenków azotu, zanieczyszczeń pyłowych i ołowiu w powietrzu (O.J.L 163, 29.06.1999, p. 41-60) oraz Decyzja Komisji (2001/744/EC) z 17 października 2001 r. zmieniająca Aneks V do tej dyrektywy (O.J. L 278, 23.10.2001) - Dyrektywa Rady 2000/69 z dnia 16 listopada 2000 roku w sprawie wartości dopuszczalnych benzenu i tlenku węgla w powietrzu (O.J.L 313, 13.12.2000, p.12-21), - projekt dyrektywy dotyczącej ozonu w powietrzu (COMMON POSITION (EC) No 16/2001). Ocena Skutków Regulacji
1. Konsultacje Przygotowywany projekt rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie
sposobów, metod i zakresu dokonywania oceny poziomu substancji w powietrzu,
górnych i dolnych progów oszacowania dla substancji o ustalonych poziomach
dopuszczalnych oraz metodyk referencyjnych modelowania jakości powietrza
nie ma swojego odpowiednika merytorycznego w dotychczasowym prawodawstwie.
2. Wpływ regulacji na dochody i wydatki budżetu i sektora publicznego Wpływ na sektor przedsiębiorstw.
Wpływ na sektor rządowy i samorządowy.
3. Wpływ regulacji na rynek pracy Rozbudowa funkcjonującej obecnie sieci stacji monitoringu jakości powietrza do skali wymaganej przez projekt rozporządzenia może skutkować koniecznością stworzenia nowych miejsc pracy. 4. Wpływ regulacji na konkurencyjność wewnętrzną i zewnętrzną gospodarki Regulacje jakie zaproponowane są w projekcie rozporządzenia nie będą
miały wpływu na konkurencyjność wewnętrzną i zewnętrzną gospodarki.
5. Wpływ regulacji na życie lub zdrowie ludzi Niniejszy projekt jest zgodny z uregulowaniami obowiązującymi w Unii
Europejskiej. Powstanie dyrektyw dotyczących jakości powietrza, które zostały
transponowane do rozporządzenia, podyktowane było koniecznością ochrony
środowiska, a w szczególności zdrowia ludzi poprzez ustanowienie wartości
dopuszczalnych oraz alarmowych dla niektórych substancji w powietrzu. W
aneksie I dyrektywy ramowej" (96/62/EC) wymieniono 13 substancji, które
należy brać pod uwagę przy ocenie i kontroli jakości otaczającego powietrza.
Jak dotąd jednak w drodze dyrektyw uregulowano kwestie dotyczące
7 substancji, a przyjęta hierarchia prac nad poszczególnymi substancjami
odzwierciedla m.in. częstość występowania danego zanieczyszczenia oraz
stopień narażenia na jego oddziaływanie dużych populacji ludzkich. Przyjęte
wartości liczbowe dla wartości dopuszczalnych i poziomów alarmowych zostały
określone na podstawie rezultatów prac prowadzonych przez międzynarodowe
grupy naukowe działające w tej dziedzinie.
6. Wpływ regulacji na sytuację i rozwój regionów Rozporządzenie jest przygotowywane na potrzeby tworzonego systemu oceny jakości powietrza, którego celem jest zapewnienie na obszarze wszystkich stref dotrzymywania prawnie ustalonych poziomów dopuszczalnych substancji w powietrzu. Wyniki oceny będą stanowić podstawę do planowania, a następnie podejmowania działań koniecznych dla zmniejszenia poziomu zanieczyszczenia atmosfery, a tym samym powinny doprowadzić do poprawy warunków życia i rozwoju gospodarczego na danym obszarze. |