Monitoring zanieczyszczeń powietrza w Pszczynie
Na terenach miejskich zanieczyszczenie powietrza ma swoje źródła w kilku sektorach ludzkiej działalności. W sezonie niegrzewczym występują głównie zanieczyszczenia pochodzenia przemysłowego, natomiast w sezonie grzewczym dominującym źródłem zanieczyszczeń, przede wszystkim pyłu, dwutlenku siarki, tlenków azotu oraz węglowodorów, są paleniska domowe i lokalne kotłownie. Coraz istotniejszym źródłem zanieczyszczenia powietrza są spaliny samochodowe, zwłaszcza w aglomeracjach miejskich i w rejonie dróg o dużym natężeniu ruchu. W emisjach tlenków azotu i węglowodorów z pojazdów upatruje się jednej z głównych przyczyn wzrastającego poziomu stężeń ozonu troposferycznego. Reakcje chemiczne z udziałem prekursorów ozonu (tlenki azotu i lotne związki organiczne) i promieniowania słonecznego w decydujący sposób kształtują wysokie stężenia ozonu, szkodliwe dla ludzi i roślin. Do substancji, które mają szczególnie szkodliwy wpływ na organizmy żywe należą związki organiczne. Na Śląsku, oprócz typowego profilu zanieczyszczeń powietrza emitowanych ze źródeł przemysłowych, występują znaczne zanieczyszczenia z transportu drogowego. W ostatnich latach na terenie Polski, w kilku dużych aglomeracji miejskich, prowadzony jest monitoring zanieczyszczeń komunikacyjnych. Natomiast na terenie województwa śląskiego rozpoznanie emisji zanieczyszczeń komunikacyjnych, zwłaszcza z dróg o dużym natężeniu ruchu, jest niewystarczające. W kwietniu 2001 roku, Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych w Katowicach zawarł porozumienie z Urzędem Miejskim w Pszczynie w sprawie prowadzenia monitoringu zanieczyszczeń powietrza w Pszczynie przy zastosowaniu telemetrycznego systemu pomiarowego OPSIS. Dotychczasowe kilkuletnie badania prowadzone przez autorów projektu stworzyły podstawy do wykorzystania telemetrycznego systemu pomiarowego OPSIS do identyfikacji emisji zanieczyszczeń ze źródeł punktowych i źródeł liniowych oraz do wyznaczania napływu zanieczyszczeń z odległych rejonów. W Pszczynie pomiary stężeń są prowadzone na terenie Osiedla im. Ignacego Daszyńskiego. Nadajnik stacji pomiarowej został zainstalowany na budynku Zawodowej Straży Pożarnej przy ul. Górnośląskiej (droga krajowa nr 1), a odbiornik wraz z optoanalizatorem w budynku Gimnazjum nr 4 przy ul. Konopnickiej. Pomiary zanieczyszczeń przy pomocy systemu OPSIS rozpoczęto 24 maja 2001 roku. Etap pomiarów realizowany w okresie letnim koncentrował się na ustaleniu stężeń zanieczyszczeń komunikacyjnych i wyznaczeniu emisji zanieczyszczeń komunikacyjnych. Natomiast w okresie grzewczym badania koncentrować się będą wyznaczeniu emisji niskiej z uwzględnieniem parametrów meteorologicznych. Do analiz będą wykorzystane stężenia dwutlenku siarki, dwutlenku azotu i ozonu oraz stężenia następujących związków organicznych: benzenu, toluenu, p-ksylenu i fenolu, z czasem integracji 10 minut oraz dane o kierunku, prędkości i wahaniu wiatru. W celu porównania uzyskanych stężeń zanieczyszczeń powietrza z obowiązującymi normami prowadzone będą również pomiary o czasie integracji 30 minut. Analogicznie w okresie grzewczym ustalone zostaną natężenia emisji niskiej z pobliskich zabudowań mieszkalnych. Otrzymane wyniki pozwolą, z jednej strony na zidentyfikowanie natężenia emisji zanieczyszczeń komunikacyjnych, a z drugiej na porównanie mierzonych stężeń zanieczyszczeń z normami. W przypadku przekroczenia norm może okazać się niezbędne stałe monitorowanie zanieczyszczeń komunikacyjnych na terenie aglomeracji miejskich województwa śląskiego. Wzrost świadomości społecznej wyraża się zwiększeniem troski o stan środowiska naturalnego. Ustawa z dnia 9 listopada 2000 r. precyzuje sprawę dostępu do informacji o środowisku i jego ochronie. Obecnie zapisy tej ustawy znalazły się w odrębnej Ustawie "Prawo Środowiskowe", która weszła w życie w dniu 1 grudnia 2001 r.